محمد حسن خان اعتماد السلطنه
540
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
مهديقلى ميرزا ( ص 46 - ص 23 چاپ اول ) پسر بيستم عباس ميرزاى نايب السلطنه در سال 1262 حاكم بروجرد شد . در 1264 حاكم مازندران بود و در دورهء حكومت او بود كه قيام با بيان در مازندران پيشآمد و سروكار وى با ياغيان افتاد ولى دولت فاتح شد . در 1267 از اين سمت معزول شد . صديق الدوله ، ميرزا رضا از اهل نور مازندران كه در سال 1279 لله و معلم مظفر الدين شاه شد ، چه مردى نسبتا صحيح العمل و متدين و باسواد بود . در 1297 به وزارت و پيشكارى مظفر الدين ميرزاى وليعهد منصوب و به آذربايجان فرستاده شد و اندك مدتى در اين سمت بود و به طهران احضار و وزير طهران و رئيس خالصهجات شد . منتهى اين دفعه عنوان او را وزير خالصجات قرار دادند . در اواخر ذيقعده 1310 وزارت خالصه را از او گرفته به اقبال الدوله دادند و در اول شوال 1311 شاه بدون مشورت با كسى او را وزير طهران كرد . از ذى الحجهء 1316 نيز نيابت توليت آستان قدس رضوى را داشت و دو سال در اين مقام بود . عز السلطان ( وكيل السلطنه ) ، محمد قاسم خان يعنى پسر آقا ابراهيم امين السلطان كه اين اداره را از زمان پدرش در اختيار داشتند و پس از فوت آقا ابراهيم برادر صاحب ترجمه يعنى ميرزا على اصغر خان ادارهء آن را به وى سپرد . او و برادرش را « صاحبجمع » هم كه مىگفتند بههمين مناسبت بود . محمد قاسم خان در 1316 ملقب به عز السلطان شد و در اواخر دورهء صدارت برادرش به وكيل السلطنه ملقب گرديد و در حدود سال 1326 هجرى قمرى در طهران درگذشت . حاجى مبارك ( ص 46 - ص 23 چاپ اول ) نام اصلى او را سديف نوشتهاند و از خواجههاى سياه زرخريد شاهى بود و در آغاز سلطنت ناصر الدين شاه به مقام خواجهباشيگرى رسيد . در 1268 لقب خانى و منصب سرتيپى سواره يانكلى و هداوند و كنگرلو به او